ကမ္ဘာ့ပျားနေ့ (World Bee Day) နှင့် ဂေဟစနစ် တည်တံ့ရေး - ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူများ၏ အသက်သွေးကြောကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း

ယနေ့ မေလ ၂၀ ရက်နေ့သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကျရောက်သည့် "ကမ္ဘာ့ပျားနေ့" (World Bee Day) ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေး၊ ဂေဟစနစ် တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ပေါကြွယ်ဝရေးတို့အတွက် အဓိကကျသော ဝတ်မှုန်ကူးပေးသည့် ပျားများနှင့် အခြားသော အင်းဆက်များ၏ အခန်းကဏ္ဍကို အလေးပေးဖော်ထုတ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့ရင်ဆိုင်နေရသည့် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မှုအန္တရာယ်များကို အသိပညာပေးရန် ရည်ရွယ်၍ ဤနေ့ကို သတ်မှတ်ကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်ကမ္ဘာ့ပျားနေ့ကို မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် သတ်မှတ်ရခြင်းမှာ ခေတ်သစ်ပျားမွေးမြူရေးပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ အန်တွန်ဂျန်ဆာ (Anton Janša) ၏ မွေးနေ့ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံမှ အဆိုပြုချက်ကို ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံက ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တရားဝင် အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစတင်ကာ နှစ်စဉ်ကျင်းပလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပျားမွေးမြူရေးကို အရေးပါသော စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းသည် ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် အဓိကကျသော ခြေလှမ်းတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်သည်။ပျားများသည် သဘာဝ ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူများအဖြစ် ကမ္ဘာ့စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ၏ အသက်သွေးကြော ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ ထုတ်လုပ်မှု၏ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကို မှီခိုနေရပြီး သစ်သီးဝလံများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ အစေ့အဆန်များနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများ အပါအဝင် လူသားတို့၏ အာဟာရရရှိမှုအတွက် အဓိကကျသော အစားအစာများ ထွက်ရှိစေရန် ပျားတို့က အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။သို့သော်လည်း လက်ရှိအချိန်တွင် ပျားအပါအဝင် ဝတ်မှုန်ကူးပေးသည့် အင်းဆက်များမှာ မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၌ ပိုးသတ်ဆေးများ အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်း၊ သဘာဝနေရင်းဒေသများ ပျက်စီးခြင်း၊ မြို့ပြချဲ့ထွင်ခြင်း၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ပွင့်ချိန်နှင့် ပျားများလှုပ်ရှားမှုအချိန်များ မကိုက်ညီခြင်းနှင့် ဗာရိုဝါမိုက် (Varroa mites) ကဲ့သို့သော ကပ်ပါးပိုးမွှားများကြောင့် ပျားအုံများ ဆုံးရှုံးမှု မြင့်တက်လျက်ရှိသည်။ ဤအခြေအနေသည် ဂေဟစနစ်တစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်စေပြီး ရေရှည်တွင် စားနပ်ရိက္ခာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာနိုင်ခြင်းနှင့် အာဟာရချို့တဲ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြင်းတို့ကို ဦးတည်နေသည်။ကမ္ဘာ့ပျားနေ့ ၂၀၂၆ ၏ အဓိကအနှစ်သာရမှာ ပျားများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် လက်တွေ့ကျသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို အားပေးရန် ဖြစ်သည်။ ပိုးသတ်ဆေးသုံးစွဲမှုကို လျှော့ချခြင်း၊ ပန်းပင်များကို စနစ်တကျ စိုက်ပျိုးပေးခြင်း၊ ဒေသခံ ပျားမွေးမြူသူများကို ပံ့ပိုးခြင်းနှင့် ပျားများအတွက် သဘာဝအတိုင်း နေထိုင်နိုင်သော "ပျားဟိုတယ်" (Bee Hotels) များ ဖန်တီးပေးခြင်းဖြင့် လူတစ်ဦးချင်းစီမှစ၍ အပြုသဘောဆောင်သော ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင်များကလည်း ပျားများအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံသော စိုက်ပျိုးရေးစနစ်များကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း တိုက်တွန်းထားကြသည်။ယနေ့ မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကျင်းပနေသော အသိပညာပေး လှုပ်ရှားမှုများသည် လူသားမျိုးနွယ်စုနှင့် ကမ္ဘာမြေ၏ အနာဂတ်အတွက် ပျားတို့၏ တန်ဖိုးကို ပြန်လည်အမှတ်ရစေပြီး၊ အတူတကွ စုပေါင်းထိန်းသိမ်းကြရန် နှိုးဆော်လိုက်သည့် အချက်ပေးခေါင်းလောင်းသံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။